सिगारेटबद्दल बोलायचं झालं तर, पहिला विचार असा येऊ शकतो की...निकोटीनतो त्याचा एक घटक आहे. शिवाय, काही लोकांनी निकोटीनला तंबाखूच्या बरोबरीचे ठरवून असा युक्तिवाद केला की, सिगारेटमधील निकोटीनमुळे “धूम्रपान आरोग्यासाठी हानिकारक आहे”, “निकोटीन अत्यंत विषारी आहे”?निकोटीन सिगारेटच्या एका पाकिटातील निकोटीनमुळे गाय मरू शकते”? “निकोटीन असलेल्या भाज्या निवडताना सावधगिरी बाळगा”…? अशी सर्व प्रकारची वेगवेगळी मते आहेत.
पण खरं तर, हे दावे विज्ञानापेक्षा वेगळे आहेत. निकोटीन हे काही सोलानेसी वनस्पतींमध्ये नैसर्गिकरित्या तयार होणारे एक अल्कलॉइड आहे. सोलानेसी वनस्पतींमध्ये केवळ तंबाखूच नव्हे, तर मिरची, टोमॅटो, बटाटे, वांगी किंवा पेटुनिया यांचाही समावेश होतो. तंबाखू ही निकोटीनने सर्वाधिक समृद्ध असलेल्या वनस्पतींपैकी एक आहे. सध्या, निकोटीनचा वापर धूरविरहित तंबाखू, इलेक्ट्रॉनिक सिगारेट आणि निकोटीन रिप्लेसमेंट थेरपीमध्येही केला जातो.
निकोटीनमुळे कर्करोग होऊ शकतो का? जेव्हा लोक धूम्रपान करतात, तेव्हा तंबाखूमध्ये असलेले बेंझोपायरीनसारखे किमान ६९ रासायनिक कर्करोगजनक घटक मानवी शरीरात प्रवेश केल्यानंतर शरीराला हानी पोहोचवतात. या कर्करोगजनक घटकांमध्ये निकोटीनचा समावेश नाही. निकोटीन हा केवळ तंबाखूमधील मुख्य व्यसन लावणारा घटक आहे. २०१४ च्या यूएस आरोग्य संचालकांच्या अहवालात असे नमूद केले आहे की, निकोटीन कर्करोगजनक असल्याचा सध्या कोणताही पुरावा नाही. यूएस एफडीएने (US FDA) देखील २०१७ मध्ये स्पष्टपणे जाहीर केले की, निकोटीनचा स्वतः कर्करोगाशी कोणताही थेट कार्यकारण संबंध नाही.
निकोटीनशी संबंधित सध्याचे वैद्यकीय संशोधन असे दर्शवते की निकोटीनमुळे माणसांमध्ये कर्करोग होत नाही.
धूम्रपानामुळे निकोटीन विषबाधा होते का? जेव्हा लोक धूम्रपान करतात, तेव्हा त्याच वेळी निकोटीन देखील श्वासावाटे आत घेतले जाते. श्वासावाटे आत घेतलेले निकोटीन रक्ताद्वारे प्रसारित होते आणि रक्त-मेंदू अडथळा (blood-brain barrier) पार करते. मेंदूपर्यंत पोहोचायला त्याला सरासरी फक्त १० सेकंद लागतात, ज्यामुळे मेंदू सुखद आणि उत्तेजक डोपामाइन व इतर न्यूरोट्रान्समीटर तयार करण्यास प्रवृत्त होतो. वस्तुनिष्ठपणे बोलायचे झाल्यास, निकोटीनचे व्यसन आणि अवलंबित्व नक्कीच आहे. तंबाखूचे व्यसन हे मोठ्या प्रमाणात निकोटीनमुळेच होते. निकोटीनची विषारीता प्रत्यक्षात अनेक बाबींवर अवलंबून असते, ज्यात डोस, कालावधी, वारंवारता, संपर्काचा मार्ग, निकोटीन उत्पादनांचा प्रकार आणि वैयक्तिक फरक यांचा समावेश होतो. धूम्रपानाद्वारे घेतलेला निकोटीनचा डोस मानवी शरीरासाठी तुलनेने सुरक्षित असतो आणि तीव्र विषारी परिणाम निर्माण करण्यासाठी आवश्यक असलेला डोस गाठणे कठीण असते. तसेच, शरीरातील निकोटीनचे अर्धायुष्य (half-life) खूप कमी, फक्त २ ते ३ तास असते, ज्यामुळे श्वासावाटे आत घेतलेल्या निकोटीनचे अल्पावधीतच चयापचय होते.
निकोटीन गर्भासाठी हानिकारक आहे का? निकोटीन सहजपणे प्लासेंटल बॅरियर (वार) ओलांडते. गर्भाच्या रक्तातील निकोटीनचे प्रमाण (संपर्कात आल्यानंतर ३० मिनिटांनी) आईच्या प्लाझ्मापेक्षा १५% जास्त असते आणि अॅम्निओटिक फ्लुइडमधील निकोटीनचे प्रमाण आईच्या प्लाझ्मापेक्षा ८०% जास्त असते. या संपर्कामुळे गर्भाच्या मेंदूतील निकोटीनची पातळी वाढते, ज्यामुळे त्याच्या मज्जासंस्थेमध्ये अनेक बदल घडून येतात.
२०१४ च्या अमेरिकेच्या “डायरेक्टर ऑफ हेल्थ रिपोर्ट” मध्ये असे नमूद केले आहे की, निकोटीनच्या संपर्कामुळे गर्भाच्या आरोग्यावर अकाली जन्म किंवा मृत जन्मासारखे प्रतिकूल परिणाम होऊ शकतात, याचे सध्या पुरेसे पुरावे उपलब्ध आहेत. अनेक अभ्यासांमधून असे दिसून आले आहे की, निकोटीनचा गर्भातील जन्मजात विकृती, गर्भाच्या वाढीतील अडथळा, प्रसूतीदरम्यानचा मृत्यू आणि अचानक बालमृत्यू सिंड्रोम यांवर निश्चित परिणाम होतो. जन्मापूर्वी निकोटीनच्या संपर्कामुळे गर्भाच्या फुफ्फुसांचा असामान्य विकास होऊ शकतो, ज्यामुळे दमा आणि दीर्घकालीन अवरोधक फुफ्फुसीय रोगाचा (क्रॉनिक ऑब्स्ट्रक्टिव्ह पल्मोनरी डिसीज) धोका वाढतो. पालकांच्या निकोटीनच्या संपर्कामुळे संततीमधील निकोटीनच्या व्यसनाची पातळी वाढू शकते आणि संततीच्या वर्तनावर परिणाम होऊ शकतो.
मी निकोटीनयुक्त भाज्या खाऊ शकतो का? काही लोकांना अशी चिंता वाटते की निकोटीनयुक्त भाज्यांच्या सेवनाने शरीरावर परिणाम होऊ शकतो. खरे तर, काळजी करण्याची काहीच गरज नाही. एक तर, या भाज्यांमधील निकोटीनचे प्रमाण अत्यंत कमी असते, जे बहुतेक वेळा ३~१००μg/kg असते. त्यामुळे हे अगदी कमी निकोटीनचे प्रमाण पूर्णपणे नगण्य आहे. त्या भाज्या कच्च्या असोत किंवा शिजवलेल्या, त्यांचा मानवी शरीरावर कोणताही परिणाम होत नाही.
दुसरीकडे, तोंडावाटे घेतलेले निकोटीन पोटातून शोषले जाणे कठीण असते, कारण पोटातील आम्लयुक्त वातावरणामुळे अधिक निकोटीन आयनीकृत अवस्थेत जाते, जे श्लेष्मल आवरणाद्वारे सहजपणे शोषले जात नाही. जरी निकोटीन जठरांत्र मार्गातून रक्तप्रवाहात शोषले गेले, तरी ते चयापचयासाठी पोर्टल शिरेद्वारे यकृताकडे परत जाते, ज्यामुळे शरीरात प्रवेश केल्यानंतर निकोटीनची प्लाझ्मा पातळी कमी होते आणि निकोटीनच्या जैवउपलब्धतेत लक्षणीय घट होते. त्यामुळे, लोकांनी भाज्यांमधील निकोटीनच्या रंगबदलाविषयी बोलण्याची गरज नाही आणि त्याच्या आरोग्यासाठी असलेल्या धोक्याबद्दल अजिबात काळजी करण्याची आवश्यकता नाही.
निकोटीन रिप्लेसमेंट थेरपी सुरक्षित आहे का? निकोटीन रिप्लेसमेंट थेरपी हे कमी मात्रेतील निकोटीनचे एक तंबाखूविरहित स्वरूप आहे, जे तंबाखूमधून मिळणाऱ्या निकोटीनची जागा घेते आणि धूम्रपान करणाऱ्यांना तंबाखूवरील त्यांचे शारीरिक आणि मानसिक अवलंबित्व दूर करण्यास मदत करते. १९८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धापासून धूम्रपान सोडण्यासाठी याचा वापर केला जात आहे. निकोटीन रिप्लेसमेंट थेरपी खात्रीशीर असू शकते की नाही, याबद्दल अनेक लोकांना चिंता वाटते.
धूम्रपान सोडवण्यासाठी प्राथमिक नैदानिक औषध म्हणून अल्कलाइन रिप्लेसमेंट थेरपीने धूम्रपान सोडवण्याच्या यशाचा दर दुप्पटीहून अधिक वाढवला आहे.
सुरक्षिततानिकोटीन प्रतिस्थापन उपचार पद्धतीला मान्यता मिळाली आहे, तिचा जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अत्यावश्यक औषधांच्या यादीत समावेश करण्यात आला आहे आणि जागतिक आरोग्य संघटनेने तिला मान्यता देऊन शिफारस केली आहे. धूम्रपान सोडण्यासाठी याचा आत्मविश्वासाने वापर केला जाऊ शकतो.
आम्ही पुरवतोशुद्ध निकोटीन ९९.९%,निकोटीन बेस, निकोटीन सॉल्ट द्रव,निकोटीन सॉल्ट पावडर,कृत्रिम निकोटीनस्पर्धात्मक किमतीत उच्च गुणवत्ता.
पोस्ट करण्याची वेळ: १७ नोव्हेंबर २०२१